HET MAKEN VAN EEN DAIZA (LUCIANA QUEIROLO)
Het ligt in mijn persoonlijke overtuiging dat de geest die de kunst van suiseki begeesterd, niet onlosmakelijk verbonden is aan een "mooie steen", die je zelfs na een leven lang zoeken nog niet zou kunnen gevonden hebben, zoals Matsuura ooit zei. Voor mij is de kunst van suiseki het bereiken van een compleet geslaagd resultaat, waarbij een goede steen gepresenteerd wordt in symbiose met het hout van de basis (daiza), en dit in de juiste context.
Een basis dient om een steen te verheffen in schoonheid, zonder deze te overheersen. Maar deze moet wel zo gemaakt worden zodat het op een discrete manier waardigheid en poëzie toevoegt aan elke steen die een beetje potentieel heeft, en moeiteloos één geheel vormt met de steen. Het mag de hoofdrolspeler (de steen) geen thema, tekst of woorden bezorgen; maar het moet toch bepalend zijn in het aanbrengen van een onderwerp, zonder overdreven zichtbaar te zijn.
Omdat het veel tijd en toewijding vraagt om een geslaagde daiza te maken, wordt me geregeld dezelfde vraag gesteld: "Waarom steek je zoveel tijd in het verfijnen van het binnenste of de buik van de daiza, als dit toch nooit gezien wordt?" Antwoord: "Je doet onder je feestelijke kledij toch ook geen kapot ondergoed aan? Om de schijn hoog te houden, of om op zoek gaan naar verbetering van de stijfheid? Wat een onplezierige verrassing voor de ijverige toeschouwer die de steen opheft om de integriteit er van te beoordelen! Dit is een kwestie van eerbied, en niet om gewoon een goede score te verkrijgen bij een jury. ETHIEK: Respect voor het geliefde voorwerp: de steen. Coherent zijn met u zelf, die u zegt om "een Suiseki te maken".
De daiza is als mijn hand:
De binnenkant van het uitgeholde gedeelte is zoals de palm van mijn hand, en hiermee wil ik zeggen: de steen past er goed in, zonder bedrieglijke trucjes. (zonder een benaderende vulling of het gebruik van gipspleister)
De rug van een daiza is als de rug van mijn hand:
Je kan je niet voorstellen hoeveel slimme constructieve aanpassingen ik heb moeten bedenken om het aanzicht van deze moelijke steen op de daiza nog fijner te laten uitkomen.
De korrekte manier van het bewerken van de rug of de buik bepaalt in grote mate de geslaagdheid van een daiza: een vloeibare en harmonische buitenkant die een goede opbouw vormt.
Om voor het uithollen de lijnen of aantekeningen van de omtrek van de steen te markeren, gebruik ik geen potlood maar een pen of stylo: te dikwijls word ik zenuwachtig als weer een punt van het potlood afbreekt. De lijn die getrokken moet worden is vaak niet eenvoudig of recht. Vaak volgt de lijn nauwe en diepe inhammen die echte ‘mijnenvelden’ zijn ... voor de punt van een potlood. Als ik de omtreklijn van de uitholling trek, begin ik lichtjes aan de achterzijde van de binnenkant.
De ontmoetingsplaats voor liefhebbers van Bonsai
Stap voor stap zakt de steen, en steeds weer teken ik de lijn over, op een wijze om zo ook de zijden van de steen naar onderen te begeleiden die niet rechthoekig zijn. (en dit zijn er vaak veel)
Als ik uithol in de uitgewerkte binnenkanten van de rechte zijden, moet je verplicht de maximale omtrek van de steen aanhouden als je de zijkant laat zakken. Anders krijg je lege ruimten tussen de buitenste zijkant van de steen en de zijkant van het hout.
Om herhaaldelijk het hout te verwijderen in geleidelijke stappen kost ons veel tijd; maar hout toevoegen waar het er niet is, is onmogelijk, hoeveel tijd er ook verloren is gegaan. En als men een fout maakt moet men weer opnieuw beginnen. Alles terug van het begin, tenminste als je het geluk hebt dat de dikte van je tafel dit toestaat.
Bij de eerste fase van het uithollingswerk, kan tijd gewonnen worden door gebruik te maken van een gemonteerde bovenfrees.
Uit eigen ervaring adviseer ik om eerst het middengedeelte of de uitholling te verwijderen met een grote frees. Daarna volg je het spoor van de omtrek (gemarkeerd met een pen) met een ronde cylindervormige frees.
Eenmaal de uitholling voor het plaatsen van de steen grofweg gemaakt is met behulp van de vaste frees, gaan we verder met het fijnere werk met behulp van een kleine dremel-frees, en gebruik je carbon-papier tussen het hout en de steen om aan te geven waar de contactpunten zijn om na te gaan waar bijgewerkt moet worden.
Ook aan een steen die aan de basis plat lijkt en eenvoudig is qua omtrek, kan je altijd zien dat deze een onregelmatige beweging laat zien rondom de uitholling.
De helling naar binnen van de uitholling kan eenvouding verkregen worden door gebruik te maken van een schuurcilindertje.
Het schuurcylindertje gemonteerd op een verlengstuk is mijn guts, mijn werk uit de vrije hand, de potlood waarmee ik het model van mijn daiza corrigeer.
Met het schuurcylindertje verwijder ik ook de brandplekken als gevolg van het freeswerk, verbind ik en maak het zachter.
De hoogte van de cylinder klopt: ik creeer op deze wijze twee tijdelijke lijstjes. Zo maak ik al schurende de hoogte gelijk aan die van het schuurcylindertje.
Om de dikte van een tafel tot de gewenste maat te maken kan je de tafel verdelen, of de dikte delen als de hoogte het toestaat om er twee van te maken. Schaaf of frees het tot de gewenste dikte. Deze laatste oplossing kost niet veel tijd en moeite, in het bijzonder als je een houtsoort gebruikt asl mahonie, die poederachtig maar droog en schoon zaagsel afgeeft.
Ik geeft de voorkeur aan een frees boven een zaag om een zaagsnede voor de omtrek te maken. Met de zaag moet men de snedes die dicht bij een bocht zitten uittekenen om een scherpe bocht te volgen en iedere keer terugkeren naar het eerste startpunt van de uitsnede. Met de frees met een fijne top, kan de getekende lijn nauwkeurig gevolgd worden.
Nu moeten we alleen nog deze stappen van het geleidelijk laten zakken herhalen om oververhitting van de punt te voorkomen.
Bij een steen in de categorie "Object-steen" is het niet alleen essentieel om de juiste voorzijde te kiezen, maar is de hellingshoek tussen steen en daiza van even groot belang, waaruit de kracht van de expressie voortkomt. Daarom is het niet alleen een zoektocht naar evenwicht, maar ook naar bewegingen die het gevoel weergeven van de vorm.
Er zijn nog een oneindig aantal zaken hierover te vertellen: over de lijn van de "Muren" (omtreklijnen), de voeten en duizend andere tips: over de kleur, over het schuren van de houtvezels, over het lakwerk en de boenwas die de daiza een patina van ouderdom geeft, omdat we onmogelijk kunnen spreken over het patina van een suiseki zonder rekening te houden met het verkrijgen van harmonie tussen de steen en de vorm van zijn daiza.......
Ik zal het vertellen, tenminste als u dat wilt!
Luciana Queirolo
